Hali za ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza sokoni ni istilahi zinazotumika katika uchambuzi wa kiufundi. Zinaelezea hali ambapo bei ya rasilimali ya biashara inaweza kuwa imeachana pakubwa na thamani inayodhaniwa kuwa halisi na inaweza kubadili mwelekeo au kusahihishwa.
Ni lini inakuwa na ununuzi uliopitiliza, na ni lini inakuwa na uuzaji uliopitiliza?
Rasilimali inachukuliwa kuwa na ununuzi uliopitiliza wakati bei yake inapopanda kwa kasi na haraka. Hii huenda ikaashiria kwamba shinikizo la ununuzi limekuwa kubwa kupita kiasi. Rasilimali hiyo inaweza kutarajiwa kurudi nyuma kidogo au kupitia kipindi cha utulivu wa bei.
Kwa upande mwingine, rasilimali inachukuliwa kuwa na uuzaji uliopitiliza wakati bei yake inaposhuka kwa kasi na haraka. Mwendo kama huo huenda ukaashiria kwamba shinikizo la uuzaji limekuwa kubwa kupita kiasi. Inadokeza kwamba rasilimali hiyo inaweza kutarajiwa kupanda tena au kupitia kipindi cha utulivu wa bei.
Jinsi ya kutambua hali hizi za soko?
Ili kutambua hali za ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza, mara nyingi tunatumia viashiria vya kiufundi. Kiashiria kimoja kinachotumiwa sana ni Relative Strength Index (RSI). RSI ni osileta ya kasi inayopima kasi na mabadiliko ya mienendo ya bei. Inaanzia 0 hadi 100. Vipimo vilivyo juu ya 70 huashiria hali ya ununuzi uliopitiliza, na vilivyo chini ya 30 huashiria hali ya uuzaji uliopitiliza.
Kwa mfano:
Hebu tuzingatie biashara ya dhahabu. Tuseme bei ya dhahabu imekuwa ikipanda kwa uthabiti kwa muda fulani na sasa inafikia kiwango kipya cha juu. Ikiwa RSI ya dhahabu itafikia 80 au zaidi, inadokeza kwamba dhahabu inaweza kuwa katika hali ya ununuzi uliopitiliza na shinikizo la ununuzi linaweza kuwa limezidi. Hii inaweza kuashiria uwezekano wa kubadili mwelekeo au kipindi cha utulivu ambapo bei ya dhahabu inaweza kushuka au kwenda sambamba bila kupanda au kushuka.
Kinyume chake, ikiwa bei ya dhahabu imekuwa ikishuka na kufikia kiwango kipya cha chini, nayo RSI ikashuka hadi 20 au chini ya hapo, inadokeza kwamba dhahabu inaweza kuwa katika hali ya uuzaji uliopitiliza na shinikizo la uuzaji linaweza kuwa limezidi. Hii inaweza kuashiria uwezekano wa bei kupanda tena au kipindi cha utulivu ambapo bei ya dhahabu inaweza kupanda au kwenda sambamba.
Viashiria vingine vinavyosaidia
Mbali na Relative Strength Index (RSI), kuna viashiria vingine kadhaa vya kiufundi unavyoweza kutumia kutambua hali za ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza. Hivi hapa ni baadhi ya viashiria vinavyotumiwa sana:
Stochastic Oscillator hulinganisha bei ya kufunga ya rasilimali na safu yake ya bei katika kipindi maalum. Hutoa vipimo kati ya 0 na 100: Thamani zilizo juu ya 80 huashiria hali ya ununuzi uliopitiliza, na zilizo chini ya 20 huashiria hali ya uuzaji uliopitiliza.
Commodity Channel Index (CCI) hutumiwa kutambua mitindo ya mzunguko katika bei ya rasilimali. Hupima mkengeuko wa bei ya sasa kutoka kwa bei yake ya wastani katika kipindi husika. Vipimo vilivyo juu ya +100 huashiria hali ya ununuzi uliopitiliza, huku vilivyo chini ya -100 vikiashiria hali ya uuzaji uliopitiliza.
Moving Average Convergence Divergence (MACD) ni kiashiria cha kasi kinachofuata mwenendo kinachoundwa na mistari miwili na histogramu. Mara nyingi wafanyabiashara hutafuta tofauti kati ya mistari ya MACD na chati ya bei ili kutambua uwezekano wa hali ya ununuzi uliopitiliza au uuzaji uliopitiliza.
Bollinger Bands ni viashiria vya mabadiliko ya bei vinavyoundwa na wastani unaosonga na bendi za juu/chini zinazowakilisha mikengeuko ya kawaida kutoka kwa wastani huo unaosonga. Bei inaposogea karibu na bendi ya juu, inaweza kuashiria hali ya ununuzi uliopitiliza, wakati bei zilizo karibu na bendi ya chini zinaweza kuashiria hali ya uuzaji uliopitiliza.
Williams %R ni osileta ya kasi inayopima kiwango cha bei ya kufunga kuhusiana na safu ya juu-chini katika kipindi maalum. Thamani zilizo juu ya -20 hudokeza hali ya ununuzi uliopitiliza, huku thamani zilizo chini ya -80 zikidokeza hali ya uuzaji uliopitiliza.
Jinsi ya kupata hali za ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza?
Ili kupata hali za ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza, mara nyingi wafanyabiashara hutumia viashiria vya kiufundi vinavyotoa ishara kulingana na mienendo ya bei na mambo mengine. Huu hapa ni mtazamo wa jumla wa kutambua hali za ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza:
- Chagua kiashiria cha kiufundi.
- Chambua vipimo vya kiashiria. Weka kiashiria ulichochagua kwenye chati ya bei ya rasilimali unayofanyia biashara. Fuatilia vipimo vya kiashiria kwa muda, ukilenga viwango maalum vya ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza kama vilivyobainishwa na kiashiria.
- Tafuta uthibitisho. Zingatia mambo ya ziada ili kuthibitisha hali ya ununuzi uliopitiliza au uuzaji uliopitiliza iliyotambuliwa na kiashiria. Hii inaweza kujumuisha kuchambua mwenendo wa bei, mifumo ya ujazo wa biashara, viwango vya support/resistance, au zana zingine za uchambuzi wa kiufundi. Lengo ni kutafuta ishara nyingi zinazolingana na kuimarisha uwezekano wa hali ya ununuzi uliopitiliza au uuzaji uliopitiliza.
- Kuwa mwangalifu na uzingatie mambo mengine. Ingawa hali za ununuzi uliopitiliza na uuzaji uliopitiliza zinaweza kutoa maarifa muhimu, ni muhimu kukumbuka kuwa masoko yanaweza kusalia katika hali hizi kwa muda mrefu. Bei zinaweza kuendelea kupanda au kushuka licha ya kuwa katika hali ya ununuzi uliopitiliza au uuzaji uliopitiliza.
- Fanya mazoezi na kuboresha. Kama ilivyo kwa mkakati wowote wa biashara, fanya mazoezi na ujaribu mbinu yako kwa kutumia data ya kihistoria ili kutathmini ufanisi wake.
Viashiria vya kiufundi ni zana tu. Ni muhimu kutafsiri ishara zake katika muktadha wa soko zima. Changanya uchambuzi wa kiufundi na uchambuzi wa kimsingi na uendelee kupata taarifa za habari na matukio muhimu ili kufanya maamuzi sahihi ya kibiashara.
Tufuate kwenye Telegram, Instagram, na Facebook ili kupata sasisho za Headway papo hapo.
